Transport żywności szybko psującej się wymaga nie tylko odpowiedniej organizacji przewozu, ale również pojazdu spełniającego określone wymagania techniczne. W przypadku międzynarodowego przewozu części produktów zastosowanie ma umowa ATP, która określa warunki dotyczące specjalnego wyposażenia oraz temperatury przewozu. Dla przewoźnika oznacza to konieczność posiadania odpowiednio sklasyfikowanego pojazdu i ważnego świadectwa ATP. W artykule wyjaśniamy, kiedy obowiązuje ATP, jak odczytywać oznaczenia FNA i FRC oraz jakie dokumenty przewoźnik powinien sprawdzić przed wyjazdem.
Czym jest umowa ATP i kiedy obowiązuje?
Umowa ATP to międzynarodowe porozumienie dotyczące przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych oraz specjalnego wyposażenia wykorzystywanego podczas takich przewozów. Jej celem jest ujednolicenie wymagań technicznych i zapewnienie odpowiednich warunków transportu.
Przepisy ATP mają zastosowanie do określonych przewozów realizowanych między co najmniej dwoma państwami będącymi stronami umowy. Sam fakt przewożenia żywności w chłodni nie oznacza więc automatycznie obowiązku stosowania ATP. Znaczenie ma rodzaj produktu, sposób przewozu oraz jego międzynarodowy charakter.
Umowa obejmuje wybrane szybko psujące się artykuły spożywcze, m.in. określone rodzaje mięsa i produktów mięsnych, ryby, drób, mleko i produkty mleczne oraz produkty mrożone. Dla poszczególnych grup określono również wymagane warunki temperaturowe.
Jakie pojazdy spełniają wymagania ATP?
ATP określa klasy wyposażenia transportowego zależnie od jego właściwości izolacyjnych i możliwości utrzymywania odpowiedniej temperatury. Wyróżnia się m.in. izotermy, wyposażenie chłodzone, mechanicznie chłodzone oraz ogrzewane.
Na pojeździe znajduje się oznaczenie wskazujące jego klasę. Przykładowo IR oznacza wyposażenie izotermiczne o wzmocnionej izolacji, FNA – mechanicznie chłodzone wyposażenie z izolacją normalną, a FRC – mechanicznie chłodzone wyposażenie ze wzmocnioną izolacją.
| Oznaczenie | Rodzaj wyposażenia | Co oznacza w praktyce? |
| IN | wyposażenie izotermiczne z izolacją normalną | Ogranicza wymianę ciepła, ale nie posiada własnego urządzenia chłodniczego. |
| IR | wyposażenie izotermiczne ze wzmocnioną izolacją | Zapewnia lepszą ochronę termiczną niż klasa IN, lecz samo nie obniża temperatury ładunku. |
| FNA | wyposażenie mechanicznie chłodzone klasy A z izolacją normalną | Może utrzymywać temperaturę wewnętrzną w zakresie przewidzianym dla klasy A, czyli od +12°C do 0°C. |
| FRC | wyposażenie mechanicznie chłodzone klasy C ze wzmocnioną izolacją | Jest przystosowane do utrzymywania temperatury nawet do −20°C przy określonych warunkach zewnętrznych. |
Oznaczenie ATP informuje nie tylko o rodzaju wyposażenia, ale również o jego właściwościach izolacyjnych i możliwościach utrzymywania temperatury. Należy więc odczytywać je w całości. Przykładowo w kodzie FRC litera „F” oznacza wyposażenie mechanicznie chłodzone, „R” – wzmocnioną izolację, natomiast „C” – klasę temperaturową.
Samo wykorzystanie chłodni nie gwarantuje zatem, że pojazd będzie odpowiedni do przewozu każdego rodzaju żywności. Przed przyjęciem zlecenia przewoźnik powinien porównać wymagania danego ładunku z klasą pojazdu i parametrami określonymi w świadectwie ATP.
Świadectwo ATP i badanie pojazdu
Spełnienie wymagań potwierdza świadectwo zgodności ATP, nazywane również certyfikatem ATP. Dokument jest wydawany po przeprowadzeniu odpowiednich badań przez właściwy organ lub uprawnioną jednostkę. Podczas przewozu świadectwo powinno znajdować się w pojeździe i zostać okazane na żądanie organów kontrolnych. Jego odpowiednikiem może być prawidłowo zamocowana tabliczka certyfikacyjna ATP.
Zakres badania zależy od rodzaju wyposażenia. W przypadku izotermy sprawdzane są przede wszystkim właściwości izolacyjne nadwozia. Jeśli pojazd posiada agregat chłodniczy, ocenie podlega również jego wydajność, czyli zdolność do osiągnięcia i utrzymania temperatury przewidzianej dla danej klasy.
Świadectwo dla nowego wyposażenia jest co do zasady ważne przez sześć lat od zakończenia badania. Po tym czasie pojazd wymaga kontroli odnawiającej. Dodatkowe sprawdzenie może być potrzebne również po poważnej naprawie lub zmianie wyposażenia, która mogła wpłynąć na izolacyjność nadwozia albo wydajność urządzenia chłodniczego.
Jakie dokumenty powinny towarzyszyć przewozowi?
Świadectwo ATP potwierdza zgodność wyposażenia, ale nie zastępuje dokumentacji dotyczącej konkretnego ładunku. Przed wyjazdem przewoźnik powinien sprawdzić:
- ważność świadectwa ATP lub tabliczki certyfikacyjnej;
- zgodność klasy pojazdu z wymaganiami produktu;
- list przewozowy CMR;
- informacje o wymaganej temperaturze i sposobie jej monitorowania;
- dodatkowe dokumenty wymagane dla danego rodzaju żywności.
Ważne jest również poprawne oznakowanie pojazdu. Obok liter klasy ATP podaje się miesiąc i rok wygaśnięcia ważności świadectwa. Dzięki temu podczas kontroli można szybko zweryfikować, czy wyposażenie nadal posiada aktualne dopuszczenie.
Posiadanie ważnego świadectwa ATP nie oznacza, że pojazd może przewozić każdy produkt w dowolnej temperaturze. Dokument potwierdza parametry techniczne wyposażenia, natomiast wymagania dla konkretnego przewozu wynikają z rodzaju żywności i warunków określonych dla danego ładunku.
Za co odpowiada przewoźnik?
Odpowiedzialność przewoźnika obejmuje nie tylko posiadanie aktualnych dokumentów. Pojazd powinien przez cały okres eksploatacji zachowywać właściwości, na podstawie których otrzymał określoną klasę ATP. Dotyczy to zarówno izolacji nadwozia, jak i urządzeń odpowiedzialnych za chłodzenie lub ogrzewanie.
Przed rozpoczęciem przewozu należy sprawdzić stan techniczny wyposażenia i przygotować przestrzeń ładunkową do wymaganej temperatury. Międzynarodowy transport całopojazdowy wymaga również utrzymania odpowiednich warunków podczas całej trasy. Sprawny łańcuch chłodniczy zależy więc od właściwego pojazdu, sprawnego agregatu i prawidłowej organizacji przewozu.
Jak wybrać przewoźnika do transportu objętego ATP?
Przy wyborze przewoźnika do międzynarodowego transportu żywności warto sprawdzić klasę ATP pojazdu, ważność świadectwa oraz stan techniczny wyposażenia. Znaczenie ma również doświadczenie w organizacji przewozów całopojazdowych. Jednym z operatorów realizujących międzynarodowe przewozy FTL jest Raben Transport. Firma obsługuje klientów w całej Europie, korzystając z własnej floty, floty kontraktowej oraz dedykowanych przewoźników. Za utrzymanie sprawności taboru odpowiadają m.in. własne stacje serwisowe, wspierające niezawodność pojazdów i ich bieżącą eksploatację.
Umowa ATP tworzy wspólne ramy dla międzynarodowego transportu określonych produktów spożywczych. Dla przewoźnika oznacza to konieczność korzystania z odpowiednio sklasyfikowanego wyposażenia, posiadania ważnego świadectwa zgodności oraz utrzymywania pojazdu w stanie zapewniającym wymagane warunki podczas całej trasy.
ksai
